1.Sifat Asid & Bes
- Asid menghasilkan ion hidrogen (H⁺) apabila terlarut dalam air, mempunyai pH kurang daripada 7, dan bertindak balas dengan logam reaktif untuk membebaskan gas hidrogen.
- Bes/alkali menghasilkan ion hidroksida (OH⁻) apabila terlarut dalam air, mempunyai pH lebih daripada 7.
Skala pH mengukur keasidan/kealkalian: pH 7 neutral, pH<7 berasid, pH>7 beralkali.
2.Peneutralan & Kepekatan Asid
Peneutralan ialah tindak balas antara asid dan bes/alkali menghasilkan garam dan air sahaja (Asid + Bes → Garam + Air).
Kekuatan asid (kuat/lemah) bergantung kepada tahap pengionan dalam air, manakala kepekatan bergantung kepada bilangan mol asid per isipadu larutan — asid pekat belum tentu asid kuat.
3.Kepekatan, pH & Pentitratan Peneutralan
Kemolaran ialah bilangan mol bahan terlarut yang terkandung dalam 1 dm³ larutan, dengan unit mol dm⁻³.
- Nilai pH — ukuran kepekatan ion hidrogen dalam larutan akueus. Semakin tinggi kepekatan ion H⁺, semakin rendah nilai pH. Bagi alkali, semakin tinggi kepekatan ion OH⁻, semakin tinggi nilai pH.
- Peranan air — asid hanya menunjukkan sifat asid apabila terlarut dalam air, kerana air membolehkan molekul asid mengion menghasilkan ion H⁺. Hidrogen klorida dalam metilbenzena tidak menunjukkan sifat asid.
- Larutan piawai — larutan yang kepekatannya diketahui dengan tepat, disediakan dengan melarutkan jisim bahan yang ditimbang tepat dalam kelalang volumetrik.
- Pencairan — menambah air mengurangkan kepekatan, tetapi bilangan mol bahan terlarut kekal sama.
- Pentitratan asid-bes — kaedah menentukan kepekatan larutan dengan menambah asid dari buret ke dalam isipadu alkali yang diketahui sehingga takat akhir, iaitu apabila penunjuk berubah warna. Fenolftalein berubah daripada merah jambu kepada tidak berwarna; metil jingga berubah daripada kuning kepada jingga.
Garam terlarutkan boleh disediakan melalui tindak balas asid dengan alkali, logam, oksida logam atau karbonat logam, manakala garam tak terlarutkan disediakan melalui tindak balas penguraian ganda dua (pemendakan), contohnya plumbum(II) iodida daripada larutan plumbum(II) nitrat dan kalium iodida.
4.Contoh & Kesilapan Lazim: Pentitratan & pH
- Asid kuat tidak sama dengan asid pekat — asid etanoik pekat masih asid lemah kerana hanya mengion separa dalam air.
- Gunakan nisbah mol daripada persamaan — asid sulfurik ialah asid diprotik, jadi 1 mol H₂SO₄ meneutralkan 2 mol NaOH.
- Isipadu dalam cm³ mesti ditukar kepada dm³ jika menggunakan M = n ÷ V; formula M₁V₁ = M₂V₂ pula boleh menggunakan cm³ di kedua-dua belah.
- Nyatakan perubahan warna penunjuk — tulis warna sebelum dan selepas takat akhir, bukan sekadar nama penunjuk.
Contoh 125.0 cm³ larutan natrium hidroksida 0.10 mol dm⁻³ dineutralkan sepenuhnya oleh 12.50 cm³ asid sulfurik. Hitung kepekatan asid sulfurik dalam mol dm⁻³ dan g dm⁻³. [JAR: H = 1, O = 16, S = 32]Lihat jalan kerjaTutup
H₂SO₄(aq) + 2NaOH(aq) → Na₂SO₄(aq) + 2H₂O(l). Mol NaOH = (0.10 × 25.0) ÷ 1000 = 0.0025 mol. Nisbah mol H₂SO₄ : NaOH = 1 : 2, jadi mol H₂SO₄ = 0.0025 ÷ 2 = 0.00125 mol. Kepekatan = 0.00125 ÷ (12.50 ÷ 1000) = 0.10 mol dm⁻³. Jisim molar H₂SO₄ = 2(1) + 32 + 4(16) = 98 g mol⁻¹, jadi kepekatan = 0.10 × 98 = 9.8 g dm⁻³.
Contoh 2(a) Hitung nilai pH bagi asid hidroklorik 0.01 mol dm⁻³ dan larutan natrium hidroksida 0.01 mol dm⁻³. (b) Berapakah isipadu air yang perlu ditambah kepada 50 cm³ asid hidroklorik 2.0 mol dm⁻³ untuk menghasilkan larutan 0.5 mol dm⁻³?Lihat jalan kerjaTutup
(a) HCl ialah asid kuat yang mengion lengkap dalam air, jadi [H⁺] = 0.01 mol dm⁻³ dan pH = −log(0.01) = 2. Bagi NaOH, [OH⁻] = 0.01 mol dm⁻³, pOH = −log(0.01) = 2, maka pH = 14 − 2 = 12. (b) M₁V₁ = M₂V₂: 2.0 × 50 = 0.5 × V₂, jadi V₂ = 100 ÷ 0.5 = 200 cm³. Isipadu air yang perlu ditambah = 200 − 50 = 150 cm³.