Pertambahan Penduduk di Dunia

Pertambahan penduduk semula jadi dikira sebagai kadar kelahiran tolak kadar kematian, manakala pertambahan keseluruhan turut mengambil kira migrasi bersih.

Faktor mempengaruhi kadar kelahiran: umur perkahwinan, taraf pendidikan wanita, amalan perancangan keluarga, kepercayaan agama dan budaya, serta dasar kerajaan.

Faktor mempengaruhi kadar kematian: taraf kesihatan dan perubatan, pemakanan, kebersihan, wabak penyakit, peperangan dan bencana alam.

Model peralihan demografi menerangkan perubahan penduduk dalam empat peringkat:

• Peringkat 1 — kelahiran tinggi, kematian tinggi, pertambahan perlahan.
• Peringkat 2 — kelahiran kekal tinggi, kematian menurun mendadak akibat kemajuan perubatan, pertambahan sangat pesat.
• Peringkat 3 — kelahiran mula menurun, pertambahan mula perlahan.
• Peringkat 4 — kelahiran dan kematian rendah, penduduk hampir stabil.

Masalah penduduk berlebihan ialah tekanan terhadap sumber dan pengangguran, manakala penduduk kurang menyebabkan kekurangan tenaga kerja.

Kadar kelahiran kasar ialah bilangan kelahiran hidup bagi setiap 1,000 orang penduduk dalam tempoh setahun.

• Kadar kematian kasar pula ialah bilangan kematian bagi setiap 1,000 orang penduduk dalam setahun.
• Kadar pertambahan semula jadi ialah beza antara kadar kelahiran kasar dengan kadar kematian kasar. Nilai per 1,000 boleh ditukar kepada peratus dengan membahagikannya dengan 10.
• Pertambahan penduduk sebenar turut mengambil kira migrasi bersih (imigran tolak emigran).

Piramid penduduk ialah graf bar mendatar yang menunjukkan struktur umur dan jantina penduduk:

• Tapak lebar, puncak tirus — kadar kelahiran tinggi dan jangka hayat rendah; lazim bagi negara membangun.
• Tapak semakin sempit, bahagian tengah dan atas lebar — kadar kelahiran rendah dan ramai warga emas; menunjukkan penduduk menua, lazim bagi negara maju.

Nisbah tanggungan membandingkan penduduk bukan produktif (0–14 tahun dan 65 tahun ke atas) dengan penduduk produktif (15–64 tahun). Nisbah yang tinggi bermakna setiap pekerja menanggung lebih ramai orang, lalu meningkatkan beban kerajaan dalam pendidikan, kesihatan dan kebajikan.

Penduduk yang menua menyebabkan kekurangan tenaga kerja dan kos penjagaan warga emas yang tinggi, manakala penduduk muda memerlukan lebih banyak sekolah dan peluang pekerjaan.

• Kadar kelahiran dan kematian kasar dikira per 1,000 penduduk, bukan peratus. Jangan darab dengan 100.
• Untuk menukar kadar pertambahan semula jadi daripada per 1,000 kepada peratus, bahagi dengan 10.
• Pertambahan semula jadi tidak mengambil kira migrasi; pertambahan sebenar mengambil kira migrasi bersih. Negara yang menerima ramai imigran boleh terus bertambah penduduk walaupun kadar kelahirannya rendah.
• Ketika mentafsir piramid penduduk, sebut bentuk tapak dan puncak, kemudian kaitkan dengan tahap pembangunan negara.