1.Karbohidrat, Protein, Lipid & Air
Sel terdiri daripada beberapa komponen kimia utama yang menjalankan fungsi berbeza.
- Karbohidrat — sumber tenaga utama; terdiri daripada gula ringkas, disakarida, dan polisakarida seperti kanji dan glikogen.
- Protein — dibina daripada asid amino, berfungsi sebagai enzim, struktur dan pengangkutan.
- Lipid — lemak dan minyak, menyimpan tenaga dan membentuk membran sel.
- Air — pelarut universal dan komponen kimia terbanyak dalam sel.
2.Kondensasi, Hidrolisis & Jenis Karbohidrat
Kondensasi ialah tindak balas yang mencantumkan dua molekul kecil menjadi molekul yang lebih besar dengan menyingkirkan satu molekul air, manakala hidrolisis ialah tindak balas sebaliknya yang memecahkan molekul besar dengan menambah air.
Karbohidrat terdiri daripada unsur karbon, hidrogen dan oksigen:
- Monosakarida — gula ringkas seperti glukosa, fruktosa dan galaktosa.
- Disakarida — dua monosakarida bercantum: maltosa (glukosa + glukosa), sukrosa (glukosa + fruktosa), laktosa (glukosa + galaktosa).
- Polisakarida — banyak unit glukosa: kanji (simpanan dalam tumbuhan), glikogen (simpanan dalam hati dan otot haiwan) dan selulosa (dinding sel tumbuhan).
Semua monosakarida serta maltosa dan laktosa ialah gula penurun; sukrosa ialah gula bukan penurun.
Lipid dan protein:
- Trigliserida (lemak dan minyak) terbentuk daripada satu molekul gliserol dan tiga molekul asid lemak melalui kondensasi.
- Lemak tepu (kebanyakannya lemak haiwan) pepejal pada suhu bilik; lemak tak tepu (minyak tumbuhan) cecair pada suhu bilik.
- Protein terbentuk daripada asid amino yang dicantumkan oleh ikatan peptida, membentuk dipeptida dan seterusnya polipeptida.
- Asid nukleik (DNA dan RNA) terdiri daripada unit nukleotida dan membawa maklumat genetik.
3.Contoh & Kesilapan Lazim: Ujian Makanan
- Sukrosa bukan gula penurun — ujian Benedict terus pada sukrosa memberi keputusan negatif (larutan kekal biru).
- Hidrolisis memerlukan air — nyatakan air sebagai bahan tindak balas, bukan hasil.
- Warna ujian makanan — Benedict: mendakan merah bata (gula penurun); iodin: biru tua (kanji); Biuret: ungu (protein); ujian emulsi etanol: emulsi putih keruh (lipid).
- Manusia tidak dapat mencernakan selulosa kerana tiada enzim selulase, namun selulosa (pelawas) membantu pergerakan makanan dalam usus.
Contoh 1Larutan X memberi keputusan negatif dalam ujian Benedict. Selepas X dididihkan dengan asid hidroklorik cair dan dineutralkan dengan natrium hidrogen karbonat, ujian Benedict memberi mendakan merah bata. Kenal pasti X dan terangkan.Lihat jalan kerjaTutup
X ialah sukrosa, iaitu gula bukan penurun, maka ujian Benedict pertama negatif. Pendidihan dengan asid hidroklorik cair menghidrolisiskan sukrosa kepada glukosa dan fruktosa, iaitu gula penurun. Larutan dineutralkan kerana ujian Benedict memerlukan keadaan beralkali. Gula penurun yang terhasil menurunkan larutan Benedict dan membentuk mendakan merah bata.
Contoh 2Terangkan bagaimana dua molekul asid amino membentuk dipeptida.Lihat jalan kerjaTutup
Dua asid amino bercantum melalui tindak balas kondensasi. Satu molekul air disingkirkan dan satu ikatan peptida terbentuk antara kedua-dua asid amino itu, menghasilkan dipeptida. Dipeptida boleh dipecahkan semula kepada dua asid amino melalui hidrolisis dengan menambah satu molekul air.