1.Faktor Pengeluaran, Kos & Hasil
Pengeluaran ialah proses menukar input kepada output yang memberi faedah. Empat faktor pengeluaran dan ganjarannya:
- Tanah — sewa.
- Buruh — upah.
- Modal — faedah.
- Usahawan — untung.
Kos pengeluaran terbahagi kepada:
- Kos tetap — tidak berubah dengan output (sewa kilang, insurans).
- Kos berubah — berubah mengikut output (bahan mentah, upah kerja lebih masa).
- Jumlah kos = kos tetap + kos berubah, manakala kos purata = jumlah kos ÷ kuantiti.
Hasil ialah pendapatan firma daripada jualan: jumlah hasil = harga × kuantiti. Untung ialah jumlah hasil tolak jumlah kos, dan firma mencapai titik pulang modal apabila jumlah hasil sama dengan jumlah kos.
Hukum pulangan berkurangan menyatakan apabila satu faktor berubah ditambah kepada faktor tetap, pulangan tambahan akhirnya akan berkurang.
2.Keluaran Purata, Keluaran Sut & Kos Seunit
Keluaran sut ialah pertambahan jumlah keluaran apabila satu unit tambahan faktor berubah, biasanya buruh, digunakan bersama faktor tetap.
- Jangka pendek — sekurang-kurangnya satu faktor pengeluaran tetap (contohnya saiz kilang). Jangka panjang — semua faktor boleh diubah.
- Jumlah keluaran (TP) — output keseluruhan pada setiap tingkat input buruh.
- Keluaran purata (AP) — output bagi setiap pekerja.
- Keluaran sut (MP) — apabila MP mula menurun, hukum pulangan berkurangan telah berlaku. Jumlah keluaran masih boleh meningkat selagi MP positif, dan mencapai maksimum apabila MP sifar.
Konsep yang sama digunakan untuk kos:
- Kos tetap purata (AFC) sentiasa menurun apabila output bertambah kerana kos tetap diagihkan kepada lebih banyak unit.
- Kos berubah purata (AVC) dan kos purata (AC) biasanya menurun pada awalnya, kemudian meningkat.
- Kos sut (MC) ialah pertambahan jumlah kos apabila satu unit output tambahan dikeluarkan. MC meningkat apabila pulangan berkurangan berlaku.
Bagi hasil, hasil purata (AR) sama dengan harga, dan hasil sut (MR) ialah pertambahan jumlah hasil daripada seunit jualan tambahan. Firma memaksimumkan untung pada output yang memberikan beza terbesar antara jumlah hasil dan jumlah kos, iaitu apabila MR = MC.
3.Kos & Keluaran: Contoh & Kesilapan Lazim
Kesilapan lazim dalam soalan pengeluaran:
- Keliru antara keluaran purata dan keluaran sut. AP ialah TP dibahagi bilangan pekerja; MP ialah perubahan TP apabila seorang pekerja ditambah.
- Menyangka pulangan berkurangan bermaksud jumlah keluaran turun. Pulangan berkurangan bermula apabila MP menurun, walaupun TP masih meningkat.
- Memasukkan kos tetap sebagai sifar pada output sifar. Pada Q = 0, jumlah kos sama dengan kos tetap.
- Menyamakan hasil dengan untung. Untung = jumlah hasil − jumlah kos.
Bina jadual lengkap dengan lajur TP, AP dan MP (atau TC, AC dan MC) supaya pengiraan mudah disemak.
Contoh 1Jumlah keluaran sebuah bengkel roti apabila bilangan pekerja 1 hingga 5 ialah 10, 25, 45, 60 dan 70 unit. (a) Hitung keluaran purata dan keluaran sut bagi setiap pekerja. (b) Pada pekerja ke berapakah hukum pulangan berkurangan mula berlaku?Lihat jalan kerjaTutup
(a) MP: pekerja 1 = 10, pekerja 2 = 25 − 10 = 15, pekerja 3 = 45 − 25 = 20, pekerja 4 = 60 − 45 = 15, pekerja 5 = 70 − 60 = 10. AP: 10 ÷ 1 = 10; 25 ÷ 2 = 12.5; 45 ÷ 3 = 15; 60 ÷ 4 = 15; 70 ÷ 5 = 14. (b) MP meningkat hingga pekerja ke-3 (20 unit) dan mula menurun pada pekerja ke-4 (15 unit). Maka hukum pulangan berkurangan mula berlaku apabila pekerja ke-4 ditambah, walaupun jumlah keluaran masih meningkat.
Contoh 2Sebuah firma mempunyai kos tetap RM200. Kos berubah ialah RM6 seunit dan harga jualan RM14 seunit. Pada output 50 unit, hitung jumlah kos, kos tetap purata, kos berubah purata, kos purata, jumlah hasil dan untung. Kemudian cari output pulang modal.Lihat jalan kerjaTutup
Jumlah kos berubah = 6 × 50 = RM300. Jumlah kos = 200 + 300 = RM500. AFC = 200 ÷ 50 = RM4. AVC = 300 ÷ 50 = RM6. AC = 500 ÷ 50 = RM10 (= 4 + 6). Jumlah hasil = 14 × 50 = RM700. Untung = 700 − 500 = RM200. Output pulang modal = 200 ÷ (14 − 6) = 25 unit. Semakan: pada 25 unit, TR = 14 × 25 = RM350 dan TC = 200 + 6 × 25 = RM350, maka untung sifar.