Perakaunan Kos

Perakaunan kos mengenal pasti dan menganalisis kos untuk membantu kawalan dan penetapan harga.

Klasifikasi kos mengikut kelakuan:

• Kos tetap — jumlahnya tidak berubah dengan output (sewa kilang), tetapi kos seunit berkurang apabila output bertambah.
• Kos berubah — jumlahnya berubah mengikut output (bahan mentah langsung), tetapi kos seunit kekal.
• Kos separa berubah — mengandungi komponen tetap dan berubah, contohnya bil utiliti.

Klasifikasi mengikut unsur:

• Kos langsung — boleh dikesan terus kepada produk: bahan langsung, buruh langsung dan belanja langsung. Jumlahnya dipanggil kos prima.
• Kos tak langsung (overhead) — tidak boleh dikesan terus, contohnya penyeliaan dan susut nilai mesin.

Kos pengeluaran = kos prima + overhead kilang, dilaraskan dengan kerja dalam proses awal dan akhir.

Titik pulang modal ialah tahap jualan di mana jumlah hasil sama dengan jumlah kos: unit pulang modal = kos tetap ÷ (harga jualan seunit − kos berubah seunit).

Margin caruman ialah lebihan harga jualan seunit berbanding kos berubah seunit, iaitu amaun yang menyumbang untuk menampung kos tetap dan selepas itu menjana untung.

• Titik pulang modal — apabila jumlah margin caruman sama dengan jumlah kos tetap, perniagaan tidak untung dan tidak rugi.
• Setiap unit selepas titik pulang modal menambah untung sebanyak margin caruman seunit.
• Untung sasaran — bilangan unit yang perlu dijual dikira dengan menambah untung sasaran kepada kos tetap sebelum dibahagi dengan margin caruman seunit.
• Margin keselamatan — beza antara jualan sebenar atau jangkaan dengan jualan pada titik pulang modal; semakin besar, semakin rendah risiko rugi.
• Kos bahan mentah langsung digunakan — stok awal bahan tambah belian bahan dan angkutan masuk bahan, tolak stok akhir bahan.
• Kos prima — bahan mentah langsung, buruh langsung dan belanja langsung (contohnya royalti).
• Overhead kilang — kos tak langsung di kilang seperti sewa kilang, gaji penyelia dan susut nilai mesin. Belanja pentadbiran dan jualan tidak termasuk dalam kos pengeluaran.
• Kerja dalam proses — baki awal ditambah dan baki akhir ditolak untuk mendapat kos pengeluaran barang siap.

Kesilapan yang kerap berlaku:

• Membahagi kos tetap dengan harga jualan, bukan dengan margin caruman seunit.
• Memasukkan belanja pentadbiran atau jualan ke dalam overhead kilang.
• Lupa melaraskan kerja dalam proses awal dan akhir.
• Memberi jawapan titik pulang modal dalam unit apabila soalan meminta nilai ringgit, atau sebaliknya. Semak unit jawapan.

Tip menjawab: dalam penyata kos pengeluaran, labelkan setiap subjumlah seperti bahan mentah digunakan, kos prima, jumlah overhead kilang dan kos pengeluaran. Label yang jelas memudahkan pemeriksa memberi markah kaedah. Bagi titik pulang modal, semak jawapan dengan mengira semula untung pada tahap itu, yang sepatutnya sifar.