Muamalat Islam

Muamalat ialah hubungan sesama manusia dalam urusan harta dan ekonomi mengikut hukum syarak.

Jual beli ialah pertukaran harta dengan harta secara suka sama suka. Rukun jual beli: penjual, pembeli, barang, harga dan sighah (ijab dan kabul).

Syarat barang: suci, bermanfaat, dimiliki penjual, boleh diserahkan dan diketahui keadaannya.

Riba ialah tambahan atau lebihan yang dikenakan dalam urus niaga tertentu, dan hukumnya haram. Antara jenisnya ialah riba nasiah (tambahan kerana penangguhan tempoh) dan riba fadhl (pertukaran barang ribawi yang tidak sama kadar).

Konsep muamalat Islam yang lain:

• Al-Wadiah — simpanan amanah.
• Al-Mudharabah — perkongsian antara pemodal dan pengusaha.
• Al-Musyarakah — perkongsian modal dan untung rugi.
• Al-Ijarah — sewaan.
• Al-Qard al-Hasan — pinjaman kebajikan tanpa faedah.

Perkara yang perlu dielakkan dalam muamalat: gharar (ketidakpastian), maisir (perjudian), penipuan, menyorok barang untuk menaikkan harga, dan mengurangkan sukatan atau timbangan.

Khiyar ialah hak memilih yang diberikan kepada penjual atau pembeli sama ada untuk meneruskan atau membatalkan akad jual beli.

Jenis khiyar:

• Khiyar majlis — hak membatalkan akad selagi penjual dan pembeli belum berpisah dari tempat akad.
• Khiyar syarat — hak membatalkan dalam tempoh yang dipersetujui semasa akad, tidak melebihi tiga hari.
• Khiyar aib — hak memulangkan barang apabila terdapat kecacatan yang tidak diketahui ketika akad.

Khiyar memelihara prinsip suka sama suka dan melindungi pengguna daripada kerugian.

Jual beli yang dilarang:

• Menjual barang najis atau haram seperti arak dan babi.
• Jual beli gharar — barang tidak pasti atau tidak dapat diserahkan, seperti ikan yang masih di laut.
• Ihtikar — menyorok barang keperluan supaya harganya naik.
• Najsy — berpura-pura menawar harga tinggi tanpa niat membeli untuk memerangkap pembeli lain.
• Menipu timbangan atau menyembunyikan kecacatan barang.
• Berjual beli ketika azan Jumaat dilaungkan semasa khatib di atas mimbar, bagi lelaki yang wajib menunaikan solat Jumaat.

Riba juga boleh berlaku dalam pinjaman. Riba qardh ialah syarat bayaran tambahan ke atas pinjaman, contohnya meminjam RM100 dengan syarat membayar balik RM110. Alternatif patuh syariah ialah qard al-hasan atau produk perbankan Islam berasaskan akad yang sah.

• Hafal rukun jual beli: penjual, pembeli, barang, harga (bayaran) dan sighah (ijab dan kabul). Tulis kesemuanya dalam soalan rukun.
• Bezakan riba fadhl (tambahan kadar dalam pertukaran barang ribawi sejenis) dengan riba nasiah (tambahan kerana penangguhan).
• Untuk soalan situasi, kenal pasti unsur yang dilarang (riba, gharar, penipuan) dan cadangkan alternatif yang patuh syariah.
• Jangan keliru antara mudharabah (seorang beri modal, seorang lagi usahakan) dengan musyarakah (kedua-dua pihak menyumbang modal). Sertakan contoh ringkas bagi setiap akad supaya jawapan lebih meyakinkan.