Hukum Tajwid

Tajwid ialah ilmu membaca al-Quran dengan sebutan dan hukum yang betul. Membaca dengan bertajwid adalah fardu ain bagi setiap Muslim.

Hukum nun mati dan tanwin terbahagi kepada lima:

• Izhar halqi — dibaca jelas apabila bertemu huruf halqi.
• Idgham — dimasukkan ke huruf berikutnya, sama ada bighunnah (berdengung) atau bilaghunnah (tanpa dengung).
• Iqlab — nun mati ditukar bunyi kepada mim apabila bertemu huruf ba.
• Ikhfa' haqiqi — dibaca samar antara izhar dan idgham serta berdengung.

Hukum mim mati pula terbahagi kepada izhar syafawi, ikhfa' syafawi dan idgham mithlain.

Hukum mad berkaitan panjang bacaan. Mad asli (tabi'i) dibaca dua harakat, manakala mad far'i seperti mad wajib muttasil dan mad jaiz munfasil dibaca lebih panjang mengikut kaedahnya.

Menguasai tajwid memelihara ketepatan makna ayat al-Quran dan menyempurnakan bacaan.

Mad far'i ialah mad tambahan yang berlaku apabila huruf mad asli bertemu dengan sebab tertentu seperti hamzah atau sukun, lalu bacaannya dipanjangkan melebihi dua harakat atau mempunyai cara bacaan tersendiri.

Huruf mad ialah alif yang didahului baris atas, wau sukun yang didahului baris hadapan, dan ya sukun yang didahului baris bawah. Satu harakat kira-kira sama dengan tempoh satu gerakan jari.

Antara hukum mad far'i yang penting:

• Mad wajib muttasil — huruf mad bertemu hamzah dalam satu kalimah. Dibaca 4 atau 5 harakat.
• Mad jaiz munfasil — huruf mad di hujung kalimah bertemu hamzah di awal kalimah berikutnya. Dibaca 2, 4 atau 5 harakat.
• Mad aridh lissukun — huruf mad bertemu huruf yang disukunkan kerana waqaf (berhenti). Dibaca 2, 4 atau 6 harakat.
• Mad lin — wau atau ya sukun yang didahului baris atas, dan huruf selepasnya diwaqafkan. Dibaca 2, 4 atau 6 harakat.
• Mad badal — hamzah yang diikuti huruf mad dalam satu kalimah. Dibaca 2 harakat.
• Mad iwadh — waqaf pada tanwin baris atas (selain ta marbutah), lalu dibaca seperti alif. Dibaca 2 harakat.
• Mad lazim — huruf mad bertemu huruf yang bersukun asli atau bersabdu dalam kalimah. Dibaca 6 harakat.

Konsisten memilih kadar yang sama bagi hukum yang sama sepanjang bacaan ialah tanda bacaan yang kemas dan bertajwid.

• Kesilapan paling kerap: mengelirukan mad wajib muttasil (hamzah dalam satu kalimah) dengan mad jaiz munfasil (hamzah pada kalimah berikutnya). Semak dahulu sama ada hamzah itu dalam kalimah yang sama.
• Nyatakan sebab hukum, bukan nama hukum sahaja. Contoh: mad aridh lissukun kerana huruf mad bertemu huruf yang disukunkan akibat waqaf.
• Waqaf pada ta marbutah bertanwin tidak menjadi mad iwadh; ia dibaca sebagai ha sukun.
• Ingat kadar harakat bagi setiap mad. Menulis kadar yang salah boleh menyebabkan markah ditolak walaupun nama hukumnya betul.