1.Parameter Kesihatan & Tafsirannya
Parameter kesihatan badan digunakan untuk menilai keadaan kesihatan seseorang.
Indeks Jisim Badan (BMI) dikira dengan formula jisim (kg) dibahagi dengan kuasa dua tinggi (m). Tafsiran: kurang berat, normal, berlebihan berat atau obes. BMI membantu mengenal pasti risiko penyakit kronik.
Tekanan darah diukur dengan sfigmomanometer dan dicatat sebagai tekanan sistol atas tekanan diastol. Bacaan normal dewasa lebih kurang 120/80 mmHg. Tekanan darah tinggi meningkatkan risiko strok dan penyakit jantung.
Kadar denyutan nadi normal bagi orang dewasa ialah 60–100 denyutan seminit, dan meningkat semasa senaman kerana otot memerlukan lebih banyak oksigen.
Suhu badan normal sekitar 37 °C, diukur menggunakan termometer klinikal.
Kadar pernafasan normal ialah 12–20 nafas seminit.
Pemantauan parameter ini secara berkala membolehkan masalah kesihatan dikesan awal dan gaya hidup diperbaiki melalui pemakanan seimbang dan senaman.
2.Teknik Mengukur Nadi, Tekanan Darah & BMI
Parameter kesihatan badan ialah ukuran fizikal seperti kadar nadi, tekanan darah, suhu, aras glukosa darah dan indeks jisim badan yang digunakan untuk menilai tahap kesihatan seseorang.
- Kadar nadi — rasa denyutan pada arteri radial (pergelangan tangan) atau arteri karotid (leher) menggunakan jari telunjuk dan jari tengah, bukan ibu jari kerana ibu jari mempunyai denyutan sendiri. Kira denyutan selama 60 saat, atau 15 saat dan darab 4.
- Tekanan darah — tekanan sistol ialah tekanan semasa ventrikel jantung mengecut, manakala tekanan diastol ialah tekanan semasa ventrikel mengendur. Bacaan 140/90 mmHg atau lebih secara berterusan menunjukkan tekanan darah tinggi.
- Glukosa darah — diukur dengan glukometer menggunakan setitik darah daripada hujung jari. Bacaan semasa berpuasa 7.0 mmol/L atau lebih menunjukkan diabetes.
- Suhu badan — diukur menggunakan termometer klinikal atau termometer inframerah; suhu melebihi kira-kira 37.5 °C menunjukkan demam.
- Indeks Jisim Badan (BMI) — dikira daripada jisim dan tinggi. Mengikut klasifikasi WHO: kurang daripada 18.5 kurang berat badan, 18.5–24.9 normal, 25.0–29.9 berat badan berlebihan dan 30.0 atau lebih obes. Garis panduan klinikal Malaysia menggunakan had yang lebih rendah bagi orang Asia.
Ukuran perlu diambil dalam keadaan rehat dan diulang beberapa kali supaya bacaan lebih jitu.
3.Contoh & Kesilapan Lazim: Parameter Kesihatan
Kesilapan lazim dan tip menjawab:
- Menggunakan tinggi dalam sentimeter. Tukar dahulu kepada meter (160 cm = 1.60 m) sebelum dikuasaduakan.
- Lupa menguasaduakan tinggi. BMI = jisim ÷ tinggi², bukan jisim ÷ tinggi.
- Tersalah tafsir bacaan tekanan darah. Nombor atas ialah sistol, nombor bawah ialah diastol.
- Mengira nadi dengan ibu jari atau sejurus selepas bersenam apabila soalan meminta kadar nadi semasa rehat.
Tip: tunjukkan langkah pengiraan dengan unit, kemudian tulis tafsiran bacaan dan satu nasihat kesihatan yang sesuai untuk markah penuh.
Contoh 1Seorang lelaki berjisim 95 kg dan tinggi 1.70 m. Hitung BMI dan nyatakan kategorinya.Lihat jalan kerjaTutup
Tinggi² = 1.70 × 1.70 = 2.89 m². BMI = 95 ÷ 2.89 = 32.9 kg/m² (betul kepada 1 tempat perpuluhan). Nilai ini melebihi 30.0, maka lelaki itu dikategorikan sebagai obes. Dia dinasihatkan mengurangkan pengambilan makanan berkalori tinggi dan bersenam secara berkala.
Contoh 2Seorang murid mengira 18 denyutan nadi dalam masa 15 saat. Tekanan darahnya ialah 150/95 mmHg. Hitung kadar nadinya dan tafsirkan bacaan tekanan darah itu.Lihat jalan kerjaTutup
Kadar nadi = 18 × 4 = 72 denyutan seminit, iaitu dalam julat normal 60–100. Tekanan sistol ialah 150 mmHg dan tekanan diastol 95 mmHg. Kedua-duanya melebihi 140/90 mmHg, maka bacaan ini menunjukkan tekanan darah tinggi dan perlu diperiksa oleh doktor.