Biologi Sel dan Organisasi Sel

Sel ialah unit asas struktur dan fungsi semua hidupan (Teori Sel). Sel haiwan tiada dinding sel, mempunyai vakuol kecil dan tiada kloroplas; sel tumbuhan pula mempunyai dinding sel (selulosa), vakuol besar dan kloroplas.

• Nukleus — mengawal aktiviti sel dan menyimpan bahan genetik.
• Mitokondria — menghasilkan tenaga melalui respirasi sel.
• Ribosom — mensintesis protein.

Sel disusun mengikut hierarki: sel → tisu → organ → sistem organ → organisma.

Organel ialah struktur khusus di dalam sitoplasma sel yang menjalankan fungsi tertentu, sama seperti organ di dalam badan.

• Membran plasma — lapisan nipis yang mengawal pergerakan bahan masuk dan keluar sel (telap memilih).
• Retikulum endoplasma kasar — dilitupi ribosom; mengangkut protein yang disintesis ke bahagian lain sel.
• Retikulum endoplasma licin — tiada ribosom; mensintesis lipid dan membantu menyahtoksik bahan beracun.
• Jasad Golgi — memproses, mengubah suai, membungkus dan mengangkut protein, karbohidrat dan lipid, contohnya untuk dirembeskan keluar sel.
• Lisosom — mengandungi enzim hidrolitik yang mencernakan organel rosak dan bahan asing.
• Kloroplas — mengandungi klorofil untuk menyerap cahaya bagi fotosintesis (sel tumbuhan sahaja).
• Sentriol — membantu pembentukan gentian gelendong semasa pembahagian sel (sel haiwan sahaja).
• Vakuol — dalam sel tumbuhan, vakuol besar berisi sap sel membantu mengekalkan kesegahan sel.

Sel yang aktif mempunyai organel yang sesuai dengan fungsinya. Sel otot dan sel sperma mempunyai banyak mitokondria kerana memerlukan banyak tenaga. Sel yang merembeskan enzim, seperti sel kelenjar pankreas, mempunyai banyak retikulum endoplasma kasar dan jasad Golgi. Organisma unisel seperti Amoeba dan Paramecium menjalankan semua proses hidup (nutrisi, respirasi, pembiakan, gerak balas) dalam satu sel sahaja.

• Sel tumbuhan juga mempunyai mitokondria — ramai murid menyangka kloroplas menggantikan mitokondria. Sel tumbuhan menjalankan respirasi sel juga.
• Dinding sel bukan membran plasma — dinding sel (selulosa) telap sepenuhnya dan memberi sokongan; membran plasma pula telap memilih.
• Ribosom ada dalam semua sel, sama ada bebas dalam sitoplasma atau melekat pada retikulum endoplasma kasar.
• Jawab dengan fungsi yang dikaitkan — jika soalan bertanya mengapa sel tertentu mempunyai banyak sesuatu organel, kaitkan organel itu dengan keperluan sel (contohnya tenaga untuk kontraksi).