Fenomena Cuaca dan Iklim

Cuaca ialah keadaan atmosfera pada sesuatu masa dan tempat tertentu, manakala iklim ialah purata keadaan cuaca dalam tempoh panjang, biasanya 30 tahun atau lebih.

Unsur cuaca dan alat pengukurnya:

• Suhu — termometer.
• Hujan — tolok hujan.
• Tekanan udara — barometer.
• Angin — anemometer untuk kelajuan, kili angin untuk arah.
• Kelembapan — higrometer.

Jenis hujan:

• Hujan perolakan — udara panas naik, menyejuk dan memeluwap; biasa di kawasan khatulistiwa pada waktu petang.
• Hujan bukit (orografik) — udara lembap dipaksa naik melintasi banjaran, menurunkan hujan di cerun tuju angin dan meninggalkan kawasan lindungan hujan di sebaliknya.
• Hujan perenggan — udara panas bertemu udara sejuk.

Fenomena atmosfera lain termasuk El Nino dan La Nina, jerebu, ribut petir dan taufan, yang memberi kesan besar kepada pertanian, penerbangan dan kesihatan.

El Nino ialah fenomena pemanasan luar biasa suhu permukaan laut di bahagian tengah dan timur Lautan Pasifik di sekitar khatulistiwa, yang mengganggu corak angin dan taburan hujan di banyak kawasan dunia.

• Semasa El Nino, Asia Tenggara termasuk Malaysia lazimnya mengalami cuaca lebih kering dan panas daripada biasa. Kesannya ialah kemarau, catuan air, penurunan hasil tanaman dan risiko kebakaran hutan yang lebih tinggi.
• La Nina ialah keadaan sebaliknya, iaitu suhu permukaan laut di tengah dan timur Pasifik lebih sejuk daripada biasa. Malaysia lazimnya menerima hujan lebih lebat, meningkatkan risiko banjir dan tanah runtuh.

Jerebu ialah keadaan udara berkabus akibat zarah halus seperti asap dan debu yang terampai di atmosfera sehingga mengurangkan jarak penglihatan.

• Punca utama: pembakaran terbuka, kebakaran hutan dan tanah gambut, asap kilang dan ekzos kenderaan. Jerebu merentas sempadan boleh dibawa angin dari negara jiran, terutamanya semasa musim kering.
• Kesan: masalah pernafasan dan mata, penutupan sekolah, gangguan penerbangan dan pengangkutan laut, serta kerugian dalam sektor pelancongan.
• Kualiti udara di Malaysia dilaporkan menggunakan Indeks Pencemar Udara (IPU); semakin tinggi bacaan, semakin tidak sihat udara.

Taufan terbentuk di atas lautan tropika yang panas. Malaysia jarang dilanda taufan kerana terletak terlalu hampir dengan khatulistiwa, tetapi pantai Sabah kadangkala menerima kesan angin kencang dan hujan lebat daripada taufan yang melalui Filipina.

• Cuaca ialah keadaan jangka pendek, iklim ialah purata jangka panjang. Jangan tulis "iklim hari ini hujan".
• Julat suhu ialah suhu tertinggi tolak suhu terendah, bukan purata. Suhu purata harian pula ialah (maksimum + minimum) ÷ 2.
• Dalam pembentukan hujan bukit, sebut cerun tuju angin (hujan lebat) dan cerun lindung angin atau kawasan lindungan hujan (kering).
• Kesan El Nino terhadap Malaysia ialah cuaca kering, bukan banjir; banjir lebih berkaitan dengan La Nina dan monsun.