1.Laju & Laju Purata
Laju ialah satu kadar yang mengukur seberapa cepat jarak berubah mengikut masa — iaitu jarak yang dilalui bagi setiap unit masa.
- Laju seragam bermaksud objek bergerak dengan laju yang sama sepanjang perjalanan.
- Laju tak seragam bermaksud laju berubah-ubah.
- Laju purata ialah jumlah jarak dibahagi jumlah masa bagi keseluruhan perjalanan, walaupun laju sebenar berubah-ubah sepanjang perjalanan itu.
Contoh 1Sebuah kereta bergerak sejauh 150 km dalam masa 3 jam. Cari lajunya (dengan andaian laju seragam).Lihat jalan kerjaTutup
Laju = Jarak ÷ Masa = 150 ÷ 3 = 50 km/j.
Contoh 2Seorang pelari berlari 8 km dalam 40 minit, kemudian berjalan 2 km dalam 20 minit. Cari laju purata keseluruhan (dalam km/j).Lihat jalan kerjaTutup
Jumlah jarak = 8+2 = 10 km. Jumlah masa = 40+20 = 60 minit = 1 jam. Laju purata = 10 ÷ 1 = 10 km/j.
2.Pecutan
Pecutan ialah satu kadar yang mengukur seberapa cepat laju (atau halaju) berubah mengikut masa.
- Jika laju bertambah, ia dipanggil pecutan.
- Jika laju berkurang, ia dipanggil nyahpecutan (deceleration) — iaitu pecutan bernilai negatif.
Contoh 1Sebuah kereta memecut daripada 0 m/s ke 20 m/s dalam masa 5 saat. Cari pecutannya.Lihat jalan kerjaTutup
Pecutan = (20 − 0) ÷ 5 = 20 ÷ 5 = 4 m/s².
Contoh 2Sebuah motosikal memperlahankan laju daripada 30 m/s ke 10 m/s dalam masa 4 saat. Cari nyahpecutannya.Lihat jalan kerjaTutup
Pecutan = (10 − 30) ÷ 4 = (−20) ÷ 4 = −5 m/s². Tanda negatif menunjukkan ia adalah nyahpecutan, dengan magnitud 5 m/s².