Pewarisan

Pewarisan ialah pemindahan ciri-ciri daripada ibu bapa kepada anak melalui gen pada kromosom. Setiap gen mempunyai bentuk alternatif dipanggil alel.

• Alel dominan — ditunjukkan pada fenotip walaupun hanya satu salinan hadir (heterozigot).
• Alel resesif — hanya ditunjukkan apabila kedua-dua alel resesif hadir (homozigot resesif).

Persilangan monohibrid (satu ciri) mengikut nisbah genotip/fenotip yang boleh diramal menggunakan rajah Punnett.

Hukum Mendel pertama (hukum segregasi) menyatakan bahawa dua alel bagi sesuatu ciri akan berpisah semasa pembentukan gamet, supaya setiap gamet hanya menerima satu alel bagi ciri itu.

• Genotip ialah komposisi alel sesuatu organisma (contohnya Tt), manakala fenotip ialah ciri yang dapat diperhatikan (contohnya pokok tinggi).
• Homozigot mempunyai dua alel yang sama (TT atau tt); heterozigot mempunyai dua alel berbeza (Tt).
• Persilangan monohibrid antara dua individu heterozigot memberi nisbah fenotip 3 : 1 dan nisbah genotip 1 : 2 : 1.
• Hukum Mendel kedua (hukum pengasortan bebas) — alel bagi dua ciri berbeza yang terletak pada kromosom berlainan tersusun ke dalam gamet secara bebas antara satu sama lain.
• Persilangan dihibrid melibatkan dua ciri serentak. Individu yang heterozigot bagi kedua-dua ciri (contohnya BbKk) menghasilkan empat jenis gamet dalam nisbah yang sama: BK, Bk, bK dan bk.
• Kacukan antara dua individu dihibrid heterozigot memberi nisbah fenotip 9 : 3 : 3 : 1 pada generasi kedua (F2).
• Asas biologi hukum ini ialah tingkah laku kromosom semasa meiosis: kromosom homolog tersusun secara rawak pada metafasa I dan berpisah pada anafasa I.

Selain dominan dan resesif, sesetengah ciri menunjukkan kodominan dan alel berbilang, contohnya kumpulan darah ABO pada manusia.

• Lukis rajah kacukan lengkap: fenotip induk, genotip induk, meiosis, gamet, persenyawaan, genotip anak, fenotip anak dan nisbah. Markah diberi pada setiap langkah.
• Setiap gamet mengandungi satu alel sahaja bagi setiap ciri — tulis T atau t, bukan Tt.
• Nisbah 3 : 1 ialah kebarangkalian, bukan jaminan. Keluarga dengan empat anak tidak semestinya menunjukkan nisbah 3 : 1.
• Bagi ciri terangkai seks seperti buta warna dan hemofilia, alel dibawa pada kromosom X. Lelaki hanya ada satu kromosom X, jadi satu alel resesif sudah cukup untuk menunjukkan penyakit itu.