Sains Tumbuhan

Tumbuhan mempunyai tiga organ vegetatif utama:

• Akar — menyerap air dan nutrien mineral serta menambat tumbuhan.
• Batang — menyokong dan mengangkut bahan melalui xilem (air ke atas) dan floem (hasil fotosintesis ke seluruh tumbuhan).
• Daun — tapak utama fotosintesis melalui klorofil, dengan pertukaran gas melalui stoma.

Fotosintesis menukar karbon dioksida dan air kepada glukosa dan oksigen dengan bantuan cahaya matahari. Kadarnya dipengaruhi keamatan cahaya, kepekatan karbon dioksida dan suhu.

Pembiakan tumbuhan terbahagi dua:

• Seks — melibatkan pendebungaan dan persenyawaan, menghasilkan biji benih dengan variasi genetik.
• Aseks (vegetatif) — keratan batang, tut, cantuman dan kultur tisu; menghasilkan anak yang serupa genetik dengan induk, mengekalkan kualiti dan mempercepat pengeluaran.

Pembiakan vegetatif ialah penghasilan anak pokok baharu daripada bahagian vegetatif induk seperti batang, daun, akar atau tunas tanpa melalui biji benih, menghasilkan anak yang serupa secara genetik dengan induknya.

• Keratan — sepotong batang, daun atau akar ditanam dalam medium lembap sehingga mengeluarkan akar. Hormon pengakaran (auksin) boleh disapu pada hujung keratan untuk mempercepat pengakaran. Contoh: ubi kayu, bunga raya.
• Tut (marcot) — sejalur kulit batang dikupas mengelilingi dahan, dibalut dengan medium lembap dan plastik. Akar tumbuh pada bahagian atas kawasan yang dikupas kerana hasil fotosintesis dari daun tertahan di situ. Selepas akar cukup banyak, dahan dipotong dan ditanam.
• Cantuman — menyambungkan sion (bahagian atas daripada pokok yang diingini hasilnya) kepada pokok penanti, juga disebut stok (bahagian bawah yang berakar kuat). Lapisan kambium kedua-duanya mesti bertemu supaya tisu bercantum.
• Cantuman tunas (okulasi) — hanya satu mata tunas daripada pokok bermutu dimasukkan ke bawah kulit pokok penanti, seperti yang diamalkan pada getah.
• Kultur tisu — sel atau tisu kecil (eksplan) dibiakkan dalam medium bernutrien secara aseptik. Ribuan anak pokok seragam dan bebas penyakit dapat dihasilkan dalam masa singkat.
• Kelebihan — mengekalkan sifat baik induk dan mempercepat masa berbuah. Kelemahan — tiada variasi genetik, jadi semua pokok sama rentan terhadap penyakit tertentu.

Kesilapan lazim dalam topik tumbuhan:

• Tertukar sion dengan pokok penanti (stok). Sion ialah bahagian atas yang menentukan mutu hasil; pokok penanti menyediakan sistem akar.
• Menyatakan anak pokok hasil pembiakan seks serupa dengan induk. Anak daripada biji benih mempunyai variasi genetik.
• Menyangka semua biji benih memerlukan cahaya untuk bercambah. Keperluan utama percambahan ialah air, oksigen dan suhu yang sesuai.
• Tertukar fungsi xilem dan floem. Xilem mengangkut air dan mineral ke atas; floem mengangkut hasil fotosintesis ke seluruh tumbuhan.

Untuk soalan langkah kerja, tulis langkah mengikut urutan dan nyatakan sebab setiap langkah.