Sistem Persekutuan

Sistem Persekutuan Malaysia membahagikan kuasa pentadbiran antara Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri mengikut tiga senarai:

• Senarai Persekutuan — hal ehwal seperti pertahanan dan hubungan luar negara, di bawah Kerajaan Persekutuan.
• Senarai Negeri — hal ehwal seperti tanah dan agama Islam, di bawah Kerajaan Negeri.
• Senarai Bersama — hal ehwal yang ditadbir bersama kedua-dua pihak, seperti kesihatan awam.

Kerjasama antara Persekutuan dan Negeri penting untuk memastikan pentadbiran cekap dan pembangunan negara yang seimbang.

Sistem persekutuan ialah sistem pemerintahan yang menggabungkan beberapa negeri di bawah satu kerajaan pusat, dengan kuasa dibahagikan antara Kerajaan Persekutuan dan kerajaan negeri melalui perlembagaan.

• Akar sejarah — British membentuk Negeri-Negeri Melayu Bersekutu pada 1896 yang terdiri daripada Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang. Konsep persekutuan diteruskan dalam Persekutuan Tanah Melayu 1948, kemerdekaan 1957 dan pembentukan Malaysia 1963.
• Senarai kuasa — Senarai Persekutuan, Senarai Negeri dan Senarai Bersama terkandung dalam Jadual Kesembilan Perlembagaan Persekutuan.
• Undang-undang Persekutuan mengatasi undang-undang negeri jika berlaku percanggahan antara kedua-duanya.
• Struktur kerajaan negeri — ketua negeri ialah Raja atau Yang di-Pertua Negeri. Pentadbiran diketuai Menteri Besar (negeri beraja) atau Ketua Menteri (di Sarawak, jawatan ini dikenali sebagai Premier sejak 2022), dibantu Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri. Undang-undang negeri digubal oleh Dewan Undangan Negeri.
• Kewangan — negeri memperoleh hasil sendiri, contohnya daripada tanah dan hutan, serta menerima peruntukan dan geran daripada Kerajaan Persekutuan.
• Keistimewaan Sabah dan Sarawak — dijamin semasa pembentukan Malaysia, antaranya kawalan imigresen sendiri, Mahkamah Anak Negeri bagi hal adat, Mahkamah Tinggi tersendiri bagi Sabah dan Sarawak, serta kedudukan istimewa bumiputera Sabah dan Sarawak.

Sistem ini menyeimbangkan kepentingan setiap negeri dengan perpaduan dan kekuatan negara secara keseluruhan.

Soalan bab ini selalu meminta pengelasan kuasa atau alasan sistem persekutuan diamalkan. Tip menjawab:

• Kelaskan senarai dengan tepat: pertahanan, hal ehwal luar negeri dan pendidikan di bawah Persekutuan; tanah, pertanian dan perhutanan, serta kerajaan tempatan di bawah Negeri; kebajikan masyarakat, biasiswa dan perancangan bandar dan desa di bawah Senarai Bersama.
• Jangan tulis sistem persekutuan bermula pada 1963 — konsep bersekutu sudah wujud sejak 1896.
• Gunakan keistimewaan Sabah dan Sarawak sebagai contoh fleksibiliti sistem persekutuan.
• Dalam soalan kerjasama Persekutuan–Negeri, sebut contoh konkrit seperti pembinaan jalan raya dan pengurusan bencana.