Graf Gerakan

Dalam graf jarak-masa, ciri graf menunjukkan pergerakan objek.

• Kecerunan graf mewakili laju pergerakan — semakin curam graf, semakin laju objek bergerak.
• Garis mendatar bermaksud objek pegun.
• Kecerunan negatif menunjukkan objek bergerak balik ke titik asal.

Dalam graf laju-masa, dua ciri utama graf memberi maklumat pergerakan.

• Luas di bawah graf mewakili jarak yang dilalui.
• Kecerunan graf mewakili pecutan.

Kecerunan positif bermaksud memecut, kecerunan negatif bermaksud nyahpecutan, dan garis mendatar bermaksud laju malar (pecutan sifar).

Laju purata ialah jumlah jarak yang dilalui dibahagi dengan jumlah masa yang diambil, termasuk masa objek berhenti.

• Kecerunan graf jarak-masa — laju = perubahan jarak ÷ perubahan masa bagi setiap bahagian garis lurus.
• Perjalanan pergi dan balik — jika graf jarak-masa kembali ke paksi masa, jumlah jarak ialah jarak pergi campur jarak balik.
• Bentuk graf laju-masa — garis mengufuk bermaksud laju seragam; garis condong ke atas bermaksud pecutan; garis condong ke bawah bermaksud nyahpecutan.
• Pecutan — kecerunan graf laju-masa, iaitu (laju akhir − laju awal) ÷ masa. Nilai negatif menunjukkan nyahpecutan.
• Jarak daripada graf laju-masa — bahagikan kawasan di bawah graf kepada segi tiga, segi empat tepat dan trapezium, kira luas setiap satu, kemudian jumlahkan.
• Unit — laju dalam m s⁻¹ atau km j⁻¹; pecutan dalam m s⁻². Untuk menukar km j⁻¹ kepada m s⁻¹, darab dengan 1000 ÷ 3600.
• Mencari nilai yang tidak diketahui — jika jarak diberi, samakan jumlah luas di bawah graf dengan jarak itu dan selesaikan persamaan linear bagi laju atau masa yang tidak diketahui.

Sentiasa semak unit masa pada paksi mengufuk. Jika paksi dalam minit tetapi laju diminta dalam km j⁻¹, tukar minit kepada jam dahulu (contohnya 20 minit = ⅓ jam).

Kenal pasti jenis graf dahulu sebelum mentafsir kecerunan atau luas.

• Tertukar makna kecerunan — kecerunan graf jarak-masa ialah laju; kecerunan graf laju-masa ialah pecutan.
• Mengabaikan masa berhenti — masa pegun tetap dikira dalam jumlah masa bagi laju purata.
• Unit bercampur — jangan bahagi km dengan minit jika jawapan mesti dalam km j⁻¹.
• Mengambil purata dua laju — laju purata bukan (laju pergi + laju balik) ÷ 2; guna jumlah jarak ÷ jumlah masa.